Sunday, December 20, 2009
Welcome to my heart
Өнгөрсөн шөнө орсон цас түүнд дурлан хайлжээ
Өөрийгөө зориулж мөчирт нь буугаад хайлах нь
Энэ цас яг над шиг дурлажээ
Friday, December 18, 2009
Аваргуудын Лигийн хэсгийн тоглолтын тоо баримтууд

Аваргуудын лигийн хэсгийн тоглолтууд энэ сарын 8-нд өндөрлөж шөвгийн 16-д өрсөлдөх багууд тодорсон. Ингээд хэсгийн тоглолтуудтай холбоотой хамгийн хамгийн-ийг хүргэе.
Хамгийн их оноо авсан баг: Францын Бордо. Тэд 5 хожиж, 1тэнцэж, ганч хожигдоогүй.16 оноотой.
Хамгийн бага оноо авсан баг: Maccabi Haifa FC /Израйл/ and Debreceni VSC /Унгар/. Тэд ганц ч оноо аваагүй буюу 6 тоглохдоо 6 хожигдсон. Энэ нь Аваргуудын лигийн түүхэнд оноо авч чадалгүй мултарсан 9 болон 10 дахь баг болон бүртгэгдэж байгаан байна.
Wednesday, December 16, 2009
Манлайлагч

Бусдад нөлөөлөх чадварыг манлайлал гэдэг. Тухайн хүн манлайлагч байна гэдэг нь түүний үйл хөдлөл, үг яриа зэрэг нь өөр ямар нэгэн хүнд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлөн, "даган дууриах" байдлыг бий болгодг гэж ойлгож болно гэсэн үг. Хүн болгон хүн байхын утга учраа буюу өмнөө тавьсан ирээдүйн хүсэл хэтийн зорилгоо биелүүлж, түүнээсээ аз жаргал авахын тулд амьдардаг. Энэхүү үйл явцад нь тухайн хүний оюун бодолдоо тээж явдаг манлайлагч хүн нь ямар нэгэн байдлаар нөлөө үзүүлэх нь дамжиггүй юм. Ингээд миний хувьд хамгийн сайн манлайлагч гэж үздэг хүнээ, тэрхүү хүнийхээ юуг даган дууриадгыг дор сийрүүлэн бичье.
Миний мэдэх хамгийн сайн манлайлагч маань "манай ах" юм. Би түүний бага насны үйл явдлыг төдийлөн мэддэггүй байсан бөгөөд өнөөдөр ямар хүн бэ гэдгийг л мэддэг байсан билээ. Харин нэгэн өдөр бас нэг ахаасаа түүний бага насны талаар сонсоод түүнийг өөрийн сэтгэл, оюун бодолдоо эргэлт буцалтгүйгээр манлайлагчийн дүрээр "суулгаж" өгсөн юм.
"Манай ах"-н бага насны амьдрал аав ээж, ахан дүүсийн хайранд, хэний ч дор оролгүй элбэг хангалуун өссөн. Гэвч хамгийн эмзэглэлтэй зүйл нь тэрээр хувь хүний ёс суртахууны хувьд тааруу нэгэн байлаа. Хичээлээ тасална, зодоон цохион хийнэ, аав ээжийгээ зовооно гээд л бүх л болж бүтэхгүй зүйлийг хийдэг байж.
Би манлайлагчийнхаа энэхүү бага насны явдлыг даган дууриайж, үлгэр жишээ авч, амьдралдаа хэрэгжүүлэхээр сонгож аваагүй юм. Харин энэ бүх муу зуршлаа хаяж, өдийд ямар хүн болсон бэ гэдгийг ухаарч сонгосон билээ.
Хүн идэвхитэй шургуу ажиллаж хөдөлмөрлөж, зөв арга замаар тууштай тэмцэж, бие сэтгэлээ зориулж чадвал өмнөө тавьсан ямар ч хүнд хэцүү зорилгодоо хүрч болдгийг би энэ ахаасаа л мэдэж авсан. Нэг зорилгодоо хүрлээ гээд тайвширч болохгүй, дахин шинэ зорилгоруу тэмүүлэх, өмнөө тохиолдсон саад бэрхшээлийг ажрихгүй цааш явах хатуу зарчмыг энэ ахаасаа л би олж авсан. Мөнгө бүхнийг дийлдэггүй, хамгийг гол нь бусдыг хайрлаж хүндлэх, сэтгэл юм гэдгийг мөн л энэ ахаасаа ойлгож авсан.
Надад дээрх бүх маш олон зүйлийг "зааж" өгсөн ах маань яаж энэ том амжилтанд хүрснийг одоо дуулгая. Би буруу замаар явж байна, цаашид ингэж болохгүй гэдгийг тэрээр ухааран, аав ээжийнхээ зөвлөснөөр арлын Япон орныг зорьсон юм. Тэнд очоод бүх зүйл нь эх орон шиг нь жаргалтай байгаагүй нь лавтай. Ядарч зүдэрнэ, өлсөж цангана, зодуулна гээд л тэр энэ бүхэнд шантраагүй юм. Шантраагүйгээр зогсохгүй өөрийн зорилгодоо баттай байсны ачаар оргилд нь гарч чадсан юм. Оргилд нь хүрээд түүнд бүх зүйл мөн л амар болоогүй. Саад бэрхшээл олонтаа гарч ирсэн. Тэрээр энэ бүхнийг тэсэн, оргилийн оргилд хүрч, одоо ч байсаар байна.
Миний манлайлагч буюу "миний ах"-г Долгорсүрэнгийн Дагвадорж гэдэг. Япон улсын мэргэжлийн сумогийн Якозуна буюу Их аварга Асашорюү билээ. Би түүнийг өөрийн сэтгэлд ах буюу манлайлагчийн дүрээр суулгаж өгсөн боловч "манай ах" намайг танихгүй. Дагвадоржийг энэхүү амжилттай, эр зоригтой, мохошгүй дайчин, туйлбартай зангаар нь үргэлж сэтгэл зүрхэндээ "ахын" дүрээр, манлайлагчийн дүрээр тээж явах болно.
P.S: Менежментийн үндэс хичээлийн Манлайлал сэдвийн хүрээнд бичсэн эссэ болно.
2009 оны 12 сарын 9.
Монгол улс. Улаанбаатар хот. СЭЗДС 304 тоот :)
Saturday, November 28, 2009
Эхлэл...
Нэмж хэлэхэд улирал эхэлснээс хойш 20-с дээш оноог бүх тоглолтонд авч буй цорын ганц тоглогч юм.
Энэхүү тоглолтын бичлэгийг болон гэрэл зургуудыг сонирхож үзнэ үү.





Thursday, November 26, 2009
Монголын бизнесийн байгууллагын нийгмийн хариуцлага

Хүнд хэрэгтэй ямар нэг зүйл хийхийг бизнес гэдэг. Тэгэхээр бизнесийн байгууллагын гол зорилго нь хүнд хэрэгтэй ямар нэг зүйлийг хийж, түүгээрээ хэрэглэгчдийг хангах явдал юм. Энэхүү зорилгоо биелүүэхэд маш олон төрлийн хүчин зүйл нөлөөлдөг бөгөөд бусдаас хамгийн онцгой, өвөрмөц нөлөөлөл нь нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлж буй үйл явц нь билээ. Учир нь гэвэл тухайн байгууллагыг нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлээгүй байна гээд эрүүгийн буюу эрх зүйн хариуцлага хүлээлгэдэггүй бөгөөд гагцхүү ёс суртахууны ухамсар, ёс суртахууны зарчмуудаар хэмжигдэж байдаг зүйл юм.
Байгууллагын нийгмийн хариуцлагын талаар судлаачид хоёр үндсэн чиглэлийг баримталдаг. 1-рт Байгууллага ашиг хэдий чинээ их олно төдий чинээ нийгмийнхээ өмнө хариуцлага хүлээх ёстой гэсэн зарчим бол 2-рх нь байгууллага нь эдийн засгийн шинжтэй хариуцлага хүлээхээс гадна өөрийн ажилтнуудаас авхуулаад хэрэглэгчид, тухайн улс орон, нийгмийн өмнө хариуцлага хүлэх ёстой гэсэн чиглэл юм.
Одоо дээрх хоёр чиглэлийн дагуу монголын бизнесийн байгууллагууд маань хэрхэн нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлж байгааг сийрүүлэн бичье.
Хэн их хөрөнгөтэй, хэн зэх зээлд томоохон байр суурийг эзэлж байгаа нь нийгмийн хариуцлагыг илүү хэрэгжүүлэх ёстой гэсэн зарчмыг монголын бизнесийн байгууллагууд маань сайн хэрэгжүүлж байгаа билээ. Тус тусын салбартаа томоохонд тооцогдох Мобиком, АПУ, Голомт банк, МСS гэх мэтчилэн нийгмийн хариуцлагаа эдийн засгийн хувьд сайн гүйцэтгэж байгаа байгууллагууд маш олон байна. Энэхүү явуулж буй үйл ажиллагааныхаа хирээр ашиг орлого нь нэмэгдэх нь дамжиггүй юм. Тиймээс дээрх байгууллагууд маань урлаг спорт, ниймийн халамж, сурлаг хөдөлмөр гээд л маш олон төрлийн үйл ажиллагаануудад тусламжийн гараа сунгаж байгаа билээ.
Байгууллагын үйл ажиллагааны эцсийн зорилго нь ашиг олохоос гадна өөрийн ард түмэн, улс орныхоо өмнө хариуцлага хүлээх явдал байдаг. Гэтэл өнөө үеийн монгол улсын бизнесийн байгууллагууд маань ашиг олохыг энэ тэргүүндээ тавьж, ард түмэн, улс орныхоо өмнө хүлээх хариуцлагаа умартаад байх шиг. Уул уурхайн компаниуд улсын төсвийн дийлэнхийг бүртүүлдэг сайн талтай боловч нөгөө талаар байгаль эхийг маань юу ч үгүй сүйтгэж байгаа нь нэн харамсалтай.
Хэрэвзээ алтыг нь аваад, авдрыг нь хаяхын үлгэрээр биш байгалиа нөхөн сэргээгээд ажилласан бол улс, ард түмнийхээ өмнө хүлээх нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлээд зогсохгүй, хичнээн олон гол мөрөн, булаг шандыг ширгээлгүй авч үлдэх боломжтой байсан нь мэдээжийн хэрэг юм. Энэ бүгдийг зөрчөөд ажиллаж байгаа нь байгууллагын удирдах албан тушаалтнуудын ёс суртахуунгүй байдлын томоохон жишээ билээ.
Мөн нөгөөтэйгүүр “хэрэглэгч та хаан” гэсэн сүржин нэртэй, бараг хэрэгжихээ больсон уриа юм. Үнэн хэрэгтээ бол бизнесийн байгууллагын хэрэглэгч гэдэг нь тухайн бизнес эрхлэгчдийн гол тулгуур нь болдог билээ. Хэрэглэгчгүй бизнес хэзээ ч амжилтанд хүрэхгүй нь хэнд ч ойлгомжтой зүйл. Гэтэл монголын бизнесийн байгууллагууд маань ашиг олж л байвал өөрсдийн хамгийн үнэтэй, эрхэм зүйл болох хэрэглэгчдээ хүртэл хохироож байна. Этилийн спирттэй архи, өттэй гурил, хөгцөрсөн нарийн боов, тунадас үүссэн чимсний чанамал гээд л бизнесийн байгууллагуудын хэрэглэгчдээ хохироосон ёс суртахуунгүй үйлдлүүдийг дурьдаад дурьдаад дуусашгүй.
Юм нэгээс эхэлдэг гэдэг бизнес дөнгөж бизнесээ эхэлж байгаа байгууллагууд л нийгмийн хариуцлагаа алхам тутамдаа хэрэгжүүлээд ажилласан бол өнөөгийн монголын нийгэм ямар ч хүнсний аюулгүй байдлын баталгаагүй болохгүй байсан бизээ.
Дээрх дурьдсан баримтуудыг дүгнээд үзэхэд Монголын бизнесийн байгуулагуудын нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлэх байдал нь хэтэрхий нэг чиглэлрүүгээ хазайсан нь илт байна. Хэн их ашиг олно, тэр байгууллага л нийгмийн хариуцлагааа сайн хэрэгжүүүлэх ёстой гэсэн хандалгаыг эвдэж, хамгийн чухал нийгмийн хариуцлагын төрөл болох төр улс, ард түмэнрүүгээ чиглэсэн бодлого явуулах нь зүй ёсны хэрэг болоод байна. Хэрэв ингэж чадсан цагт төр улс маань амар амгалан, хэрэглэгч ард түмэн эрүүл энх тунх амьдрах нөхцөл бүрдэх билээ.
Жич: Миний бичсэн эсээнүүдийн оршил хэсэг нь нэг л адилхан болоод байх юм :)
7 сарын 1-нийг өөр өнцгөөс

XVII зуунаас эхэлсэн Манжийн дарлал,1937 оны "Их хэлмэгдүүлэлт", 1945 оны "Халх голын дайн" гээл Монгол улсын маань түүүхэнд хар толбо үлдээсэн үйл явдал цөөнгүй билээ. Шинэ мянган гарснаар хамгийн тодоор хар толбо үлдээсэн үйл явдал нь 2008 оны 7 сарын 1 юм.
5 сайхан хүний алтан амийг авч одож, хэдэн зуун иргэдийг гэмтээж, байшин барилга, машин техник гээл олон зүйлийг сүйтгэсэн энэхүү гол хөшүүрэг нь "монгол улсын иргэд" билээ.
Энэхүү хар өдрийн муу талыг дурьдаад дуусашгүй, хүн болгон л ам булаалдан ярьдаг боловч сайн талыг нь сөхөн дэлгэж ирсэн хүн ховор бизээ...
Дээрх үйлд явдлыг дахин болоосой гэсэндээ биш өөрт төрсөн гэгээлэг зүйлийг эндээс харж энэхүү нийтлэлээ бичихийг зорьлоо.
Монголчууд биднийг үхэр шиг зөрүүд, махран зүтгэдэг, багийн ажиллагаа зэргийг мэддэггүй гэгчээр дэлхий даяар ярьдаг. 7 сарын 1-ний үйл явдал Монгол хүн гэдэг хамтарч, ямар нэгэн зорилгын төлөө нэгдэж чадвал юу ч хийж болохыг харуулсан. МАХН-н байрны өмнө цугласан хэдэн мянган хүн өөрсдийн эрх ашгийг хамгаалахын төлөө хэрхэн тэмцэж байгааг Монголын бүх иргэд харсан.
Нэгэн итгэл, сэтгэлээр шамдан ажиллаж, хөдөлмөрлөвөл 5 хүнтэй сагсан бөмбөгийн баг маань дэлхийн дэвжээнд амжилт гаргаж, УИХ-н маань гаргасан шийдвэр бодитой, зөв байдлаар ард иргэдэд хүрээд зогсохгүй, 2хон сая хүнтэй Монгол улс маань Хужаа нарын халдлагаас ч өөрсдийгөө хамгаалж чадна гэдгийг 7 сарын 1 бидэнд харуулж чадсан билээ.
Аливаа зүйл сайн, муу сүлэлдэн байдаг. Сайнгүй муу, муугүй сайн гэж энэ орчлон ертөнц дээр нэгээхэн ч үгүй билээ.
Олон хүүхдийг аав ээжгүй болгож уйлуулж хоцроосон, олон эцэг, эхийг элгий нь дэвтүүлэх үргүй болгосон 7 сарын 1-ний хар өдрийн нэгээхэн ч гэсэн сайн талыг харж, бид нэгэн хүсэл зорилгын дор нэгдэж чадвал, юуг ч бүтээж болохыг Монгол түмэндээ харуулахыг зорьлоо.
Wednesday, November 4, 2009
Ердийн томуу vs Гахайн томуу

ЗА өнөөдөр чинь гэв гэнэт блогоо хөтөлмөөр санагдаад нэг дор нилээд хэдэн юм хиймээр санагдав.
Ойрын үед улсын минь иргэдийн хамгийн их сандаргаж байгаа зүйл бол өнөөх гайхал H1N1 virus буюу гахайн ханиад юм.
Зэ тэгээд л иргэн тойронд нь нэг хүн ханиав уу үгүй юу тэр хүн лүү бүгд л сонин "жигтэй" нүдээр хараад л.
Иргэдийн маань дунд жил болгон гардаг энгийн томуу болон, гахайн ханиадны алийг нь болохыг ялгахгүй байгаа хүн олон байгаа нь харагдаж байна. Иймд дээрх хоёр ханиадны үед илрэх шинж тэмдгүүдийг ялгааг танилцуулж байна.
1. Халуурах
Энгийн томуу: Энгийн ханиадтай үед халуурах нь бага байдаг.
гахайн томуу H1N1: 80% тохиолдолд халуурдаг бөгөөд 38 хэмээс дээш 3-4 хоног халуурдаг байна.
2. Ханиалгах
Энгийн томуу: Ханиалга өгнө. Салст зүйлс буюу цэртэй ханиалгана.
гахайн томуу H1N1: Салст зүйлгүй, хуурай ханиалгана.
3. Өвдөлт
Энгийн томуу: Бага зэрэг бие өвдөнө.
гахайн томуу H1N1: Ихэнхи тохиолдолд бие өвдөнө.
4. Хамар битүүрэх
Энгийн томуу: Хамар битүүтэх тохиолдол элбэг бөгөөд хэдэн долоо хоногийн дараа алга болдог.
гахайн томуу H1N1: Хамар битүүрэх тохиолдол ховор.
5. Бүлээцэх
Энгийн томуу: Энгийн ханиадтай үед бүлээцэх мэдрэмж төрөхгүй
гахайн томуу H1N1: 60% тохиолдолд хүмүүс бүлээцэх мэдрэмж төрдөг байна.
6. Ядралт
Энгийн томуу: Ядралт бага өгдөг.
гахайн томуу H1N1: Ядралт дунд зэргээс их байна.
7. Найтаалгах
Энгийн томуу: Найтаалгана
гахайн томуу H1N1: Найтаалгахгүй.
8. Гэнэтийн шинж тэмдэг
Энгийн томуу: Ханиад, томууны шинж тэмдэг хэд хоног болж байж мэдрэгддэг.
гахайн томуу H1N1: Гахайн томуу 3-6 цагын дотор өндөр халууралт өгч биеийн өвдөлт мэдрэгдэж эхэлнэ.
9. Толгой өвдөх
Энгийн томуу: Энгийн ханиаданд толгой өвдөх нь бага байдаг.
гахайн томуу H1N1: 80% тохиолдолд толгой өвдөлт мэдрэгдэнэ.
10. Хоолой өвдөх
Энгийн томуу: Хоолой өвдөх нь энгийн тохиолдол.
гахайн томуу H1N1: Ихэнхи тохиолдолд хоолой өвдөхгүй.
11. Цээжээр хөндүүрлэх
Энгийн томуу: Цээжээр хөндүүрлэх нь бага буюу дунд зэргийн байна
гахайн томуу H1N1: Цээжээр хүчтэй хөндүүрлэж өвддөг байна.
Монголын бизнесийн орчинд тулгамдаж буй асуудлууд

За сайн байцгаана уу хүмүүсээ хэхэ. Удаан блогтоо салхи оруулаагүйн эцэст 2009-2010 оны хичээлийн жилийн эхний нийтлэлээ бичиж байна.
Яг ч блогтоо бичье гээд бичсэн зүйл биш л дээ. Менежментийн үндэс хичээл дээр бичсэн эссэгээ "copy and paste" хийв. За тэгээд сонирхсон нэг нь цаг зав гаргаад уншина биз...
Цаашдаа улам хэрэгтэй зүйлүүдийг хийж байх болно.
Гүнээ хүндэтгэсэн С.Золжаргал :)
Хүнд хэрэгтэй ямар нэг зүйл хийхийг бизнес гэдэг. Тэгэхээр бизнесийн байгууллага гэж хүнд хэрэгтэй зүйл хийхийн төлөө нэгдсэн хоёр ба түүнээс дээш хүмүүсийн нэгдлийг хэлнэ гэж хялбархан ойлгож болох нь. Өнөөгийн Монголын нийгэмд бизнесийн байгууллагуудыг ерөнхийд нь бичил дунд болон “том” гэж хоёр ангилаад байх шиг. Энэ нь санхүүгийн байдал болон явуулж буй үйл ажиллагааных нь цар хүрээнээс шалтгаалан ангилсан хэрэг. Гэхдээ дээрх хоёр төрлийн бизнесийн байгууллагад нийтлэг зүйл байна. Энэ нь тэдний үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулах нөхцлийг нь алдагдуулаад буй тулгамдсан асуудлууд юм. Тэдний удирдлагуудынх нь чадвар, ухаанаас хамаарсан асуудал байхад, үл хамаарах томоохон асуудлууд ч байна. Тэдний үйл ажиллагаанаас үл хамаарах ямар ямар асуудлууд өнөөгийн бизнесийн орчинд тулгараад байгааг дор сийрүүлэн бичье.
Хамгийн эхэнд тулгамдаад байгаа асуудал бол санхүү эдийн засгийн хямрал юм. Энэ нь арилжааны банк болон барилгын компаниудад ихээхэн хүндээр тусаж байна.Өнөөдөр улсын хэмжээнд дуусаагүй 420 гаруй барилга бий. Эдгээрийн 284 нь Улаанбаатар хотод байна . Дээрх барилгууд бүгд банкаас зээл авсан гэхэд буруудахгүй. Арилжааны банкууд өнгөрсөн онд барилгын салбарт 284.5 тэрбум төгрөгийн зээл олгосноос ердөө 42.8 турбумийг л эргүүлэн аваад байна . Үүнээс гадна банкнаас зээл аваад орон сууц худалдан авах урьдчилгаа төлбөр өгсөн ч тухайн барилга нь одоог хүртэл ашиглалтад ороогүй байна. Ингэснээр иргэдийн мөнгө барилгын салбарт түгжигдээд байгаа юм. Дээрх банк-иргэд-барилгын компани гэсэн гурвалсан гинжин холбоосонд “но” гарч түгжирснээс аль аль талынх нь ирээдүй бүрхэг болоод байна.
Мөн хямрал боллоо гэх сургаар хэрэглэгчид маань хэрглээгээ багасгаснаас бизнесийн байгууллагуудын бүтээгдэхүүн үйлчилгээний борлуулалт бууран, ашиг нь багассан. Иймээс бизнесийн байгууллагуудад одоо үед хамгийн нэн түрүүнд тулгамдаж буй асуудал нь санхүү эдийн засгийн хямрал болоод байна.
Төрийн гэгдэх бүхий л байгууллагуудын хүнд суртал нь бизнесийн байгууллагуудын тулгамдсан асуудал болоод байна. Бизнес эрхлэгчид шинэ зүйлд хүч сорихийг буюу бизнесээ өргөжүүлэхийг үргэлж боддог. Энэ бүхэнд холбогдох байгууллагуудаас зөвшөөрөл авах нь мэдээж. Гэтэл бичиг баримтаа бүрдүүлэн, холбогдох газарт очиход өнөөх л дасал болсон “та хэд хоногийн дараа ирнэ үү”, “маргааш амралтын өдөр тиймээс ирэх Даваа гаригт ирээрэй”, “үүнийг бид хариуцахаа больсон, тийшээ очно уу”, “дотоод ажилтай”, “ахлах байхгүй”, “гадуур ажилтай” гэх мэт дасал болсон хариултууд тэднийг угтдаг. Нэгэн тод жишээ гэвэл “Өнөөдөр таны сэтгэлийг ямар асуудал хамгийн их зовоож байна вэ?” гэсэн асуултанд иргэдийн 48.8% нь хүнд суртал гэж хариулсан байх юм . Бизнесийн үйл ажиллагаа нь өдөр хоногоор битгий хэл цаг минутаар хэмжигддэг. Гэтэл дээрх хүнд суртлаас болоод хугацаа алдан ашигтай бизнесээсээ атгаад алдсан хүмүүс олонтаа.
Өнөөгийн нийгэмд хамгийн их хэрэглэгдэж байгаа үг бол авилга. Хаана хүн байна, тэнд авилгын үүр уурхай байна гээд хэлчихэд нэг их буруудахгүй. Манай улс авилга хээл хахуулиараа дэлхийд толгой цохиж яваа гэсэн судалгаа гарсан байна. МУ-ын бүх л салбар авилга хээл хахуульд идэгдэж байгаа гэсэн баримтыг АНУ-ын Азийн сан, Сант марал төрийн бус байгууллагууд дэлгэж байна. Өөрөөр хэлбэл 163 орны дунд хийсэн судалгаагаар МУ 99-т жагссан байна. Авилга гэдэг нь төрийн хүнд суртал гээчтэй салшгүй холбоотой. АНУ-ын Азийн сан, Сант марал төвөөс хамтран явуулсан авилгын талаарх судалгаа үүнийг баталжээ. Нийт 1030 хүн судалгаанд хамрагдсанаас авилгад хамгийн ихээр идэгдсэн байгууллагаар иргэд нийслэлийн газрын албыг нэрлэсэн гэнэ. Удаахд гаалийн байгууллага толгойлсон бол, уул уурхай, шүүх, цагдаагийн газар хахуулийн үүр болсон байгууллагыг мөн тэргүүлж байгааг хэлжээ. Дээрх нь бүгд төрийн байгууллага байгаа билээ. Авилгагүй бол ажил урагшлахгүй гэсэн ойлголт энэхүү нийгмийн байдлаас болж бизнес эрхлэгчидэд бий болчихоод байна. Шударга байхгүйгээр бизнест амжилтанд хүрэхгүй, иймд авилгалтай орчинд бизнес амжилтанд хүрэхгүй билээ.
Дараачийн томоохон асуудал бол татварын орчин юм. Энэ нь ялангуяа уул уурхайн бизнес эрхлэгчидэд ихээхэн хүндээр тусаад байх шиг. Монгол улсын засгийн газраас уул уурхайн компаниудаас “гэнэтийн ашгийн” 68%-н татварыг авах болсон явдал нь тэдний хувьд олсон ашгаа бүгдийг нь улсад өгчих гэсэнтэй ялгаагүй сонсогдсон гэдэг. Гэхдээ дээрх татвараас олж буй орлого нь улсын төсвийн дийлэнх хэсгийг бүрдүүлж байгаа. Гэнэтийн ашгийн 68 хувийн татвар 3 жилийн хугацаанд хэрэгжих хугацаандаа улсын тєсєвт нийт 962.3 тэрбум тєгрєгийн орлого оруулж байсан . Гэхдээ энэ бүх мөнгийг бүхий л уул уурхайн компани өгчихсөнгүй. Үүнээс 864.1 тэрбум тєгрєг буюу 90 гаруй хувийг улсын “саалийн үнээ” гэгддэг Эрдэнэт үйлдвэр өгсөн байх юм. Хэрэв Эрдэнэт үйлдвэрийн улсад тушаасан дээрх мөнгийг аваагүйсэн бол жилд 1.2 сая тонн зэс боловсруулах хvчин чадал бvхий үйлдэртэй болох боломж бидэнд байсан байна. Хэрэвзээ ингэж чадсан бол улсын төсөвт 864 тэрбум төгрөг байтугай, хэдэн сая долларын ашиг оруулах байсан нь дамжиггүй. Дээрх өндөр татвараас болоод бүхий л уул уурхайн компаниуд бүрэн гүйцэт улсад татвараа өгөхөө больсон. Энэ нь 68%-н татвар авч улсын төсвөө зузаатгах гэсэн зорилго байсан боловч, эсрэгээрээ далд эдийн засаг үүсэн татвар төлөлт буураад байна. Энэ нь төр засгийн алдаатай бодлогоос болж иим байдалд хүрсэн билээ.
Энэ бүгдээс дүгнээд үзэхэд өнөөгийн монголын нийгэмд бизнесийн үйл ажиллагаа явуулахад ихээхэн хүндрэлтэй болсон нь харагдаж байна. Нэг алхаад л хүнд суртал, хээл хахууль, төрийн буруу бодлого бид бүгдийг угтаж байна. Юм нэгээс эхэлдэг, энэхүү хар бараан зүйлийг өөрсдийн орчноос авч хаяхын тулд дор бүрдээ бизнесийн байгууллагууд шударга өрсөлдөөн гээчийг бүрдүүлж ажиллавал дээрдэх нь гарцаагүй билээ...
Tuesday, May 26, 2009
Ерөнхийлөгч танаа

Ардчилсан шинэ Ерөнхийлөгчийн ирээдүй өнөөдрөөс эхэлж байна. Элбэгээ Ерөнхийлөгчийн сонгуульд яллаа гэсэн чимээтэй хамт гудамж талбайгаар хөлхөх хүмүүсийн алхаа гишгээ тайван болж, нэг л амгалан төрх нүдэнд харагдах болжээ. Тэртээх 1990-2000 оны хооронд эдэлсэн зурвасхан эрх чөлөөт үе эргээд ирэх нь энэ үү. Малыг малчдад, орон сууцыг суугчдад нь, газрыг дээр нь оршин суугаа иргэдэд хувьчилж, гадад паспорт халаасанд нь хийж өөрийн юмтай байхын эрх чөлөөг монголчуудад эдлүүлсэн ардчиллын лидерийг Төрийн тэргүүнээр сонголоо.
Цагаан морин жилийн ардчилсан хувьсгалын 20 жилийн ойгоор Монгол Улс ардчилсан шинэ Ерөнхийлөгчтэй боллоо. Ихээхэн бэлгэ дэмбэрэлтэй нь Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн урьдчилсан дүн зуны тэргүүн сарын шинийн нэгний цагаан морин өдөр гарч таарав. Хоёр аравны тэртээх цагаан морин жилийн хувьсгалын нэгэн үр дүнг цагаан морин өдөр үзсэн нь учир тавилангийн буухиа, хэлхээс гэлтэй. Тавдугаар сарын 24 шинэ Ерөнхийлөгч төрүүлж, сумогийн башёд шинэ монгол бөх түрүүлсэн бэлгэшээлт сайн өдөр байлаа.
Ц.Элбэгдорж Монгол Улсын Ерөнхийлөгч болсноор дан ганц МАХН-ын гишүүдээс бүрдэж байсан Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд салхи орно. Өнгөрсөн долдугаар сарын 1-нийх шиг үйл явдал боллоо гэхэд ардчилсан Ерөнхийлөгч огт өөрөөр хандана. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдийг хааж, оюун санааны хүчирхийлэлд ард иргэдээ унагахгүйг тэр мэднэ. Гудамж талбайд танк оруулж шинэ Багдад хэзээ ч болгохгүй. Улс төрийн хоригдлуудыг чөлөөлж, ардчиллын нэр төрийг цэвэрлэх үүрэг түүнд ногдсон гэж хэлж болно.
Ц.Элбэгдорж Монголд Төрийн тэргүүний шинэ шинж төрхийг бүрдүүлэх болно. УИХ-ын чуулганд тааллаараа оролцож, чуулган нээх, төсөв хэлэлцэх төдийд үг хэлж, хоргой торгон дээлэнд орооцолдож, тахилгат уулсын оройд гаран хуй хуй торго дурдан, мах өөх, Ерөнхийлөгчийн зарлиг тэргүүтнээр сор залан тэнгэр өөд "факс" илгээж улс орныхоо хувь заяаг даатгах мэтийн мухар сүсгийн үйлээр улс орноо жолоодохгүй байх. Харин гудамж талбай, зах зээлээр алхаж олон дунд орсон шинэ Ерөнхийлөгчтэй болох цаг ирсэн байна. Ардчилсан Ерөнхийлөгч авлига, хээл хахууль, ядуурал, ажилгүйдэлтэй тэмцэхээ амласан. Ерөнхий сайд байхдаа эхлүүлсэн тэр ажлаа шууд үргэлжлүүлэх боломж түүнд бий. Магадгүй түүний толгойд Хархориныг жишиг хот болгох, алсдаа Монгол Улсын нийслэлийг тийш нүүлгэх төлөвлөгөө нь одоо ч эргэлдэж буй биз.
Энэ олон мянган хүний итгэлийг дааж гарч ирсэн та ирэх 4 жилд улс орондоо ихийг бүтээнэ гэдэгт итгэлтэй байна.
Мэдээллийн эх сурвалж:www.news.mn
Monday, May 25, 2009
Бодрол...

Дэлхийн ямар ч орны эдийн засгийн хувьд уналтгүй байнгын өсөлттэй, эсвэл байнгын уналттай, өсөлтгүй байна гэж байдаггүй билээ. Үргэлжийн зун гэж байдаггүйн адил нэг хэсэг тухайн орны эдийн засаг өсөлттэй байлаа гэхэд уналтанд орох үе хэзээ нэгэн цагт заавал ирдэг. Тэрхүү уналт, сэргэлтийн үе буюу эдийн засгийн мөялөгөө зөв, бодитой тооцоолж чадсан улс орны хувьд эдийн засгийн асар том хямрал боллоо гэхэд бэлтгэлтэй байж чадна.
Дөнгөж 2сая 700 мянган хүн амтай манай улс ажилгүйдлийн түвшнээ ч үнэн бодитой байдлаар тооцоолж чаддаггүй. Жил бүрийн статистикийн эмхтгэл дээр ажилгүйдлийн түвшин ойролцоогоор 2.8%-3.8%-тай гэж гардаг. Энэ нь монгол улсын хүн амын 75000-103000-нь л ажилгүй байна гэсэн үг.Энэ нь бодит байдлаас хол зөрөөтэй тоо баримт гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой зүйл билээ.
Инфляци нь эдийн засгийн мөчлөгийн эерэгээр, ажилгүйдэл нь эдийн засгийн мөчлөгөөс сөргөөр өөрчлөгддөг. Иймд ажилгүйдлээ зөв тооцоолж чадсан цагт эдийн засгийн мөчлөгөө яг таг зөв тооцоолж чаддаггүй юмаа гэхэд потенциал үйлдвэрлэлээсээ манай улс хэр хоцорч байна, хэр их илүүдэж байна гэдгийг хялбархан мэдэж болно.
Эцэст нь эдийн засгийн мөчлөгийг тооцоход гол шаардлагатай үзүүлэлтүүдийн нэг болох ажилгүйдлийн түвшнээ бодитойгоор тооцоолж чадахгүй байхад эдийн засгийн мөчлөгийг үнэн зөв тооцоолно гэдэгт итгэхэд тун бэрх юм. Хэрэв эдийн засгийн мөчлөгөө зөв тооцоолж чадсан бол одоо үргэлжилж буй дэлхийн санхүү, эдийн засгийн хямрал манай улсад тийм ч хүчтэй нөлөө үзүүлж чадахгүй ч байсан юм билүү....
Friday, May 22, 2009
Хаалга тогшино!!!

Өнөөх айхтар 800 онооны чинь шалгалтыг өгчихөөл, хариу нь гарах үед хөл гөзөр хүрэхгүй баярлан, СЭЗДС-д орохоор боллоо хэмээн бахархан, хичээлийн эхний өдрүүдэд хичээл сонголтоо хийх гэж будлин, сургуультайгаа танилцах гэж тэвдэн явж байсан үе саяхан санагдана.
Гэтэл одоо би гэдэг хүн чинь дээд сургуулийн I курсыг төгсөх гээд явж байна. Шинэ оюутан болсон хичээлийн жил урьд өмнө тохиож байгаагүйгээр хурдан өнгөрлөө гэж... Намрын налгар өдрүүд, өвлийн хахир өдрүүд, хаврын хавсрагатай өдрүүд нүд ирмэх зуур л өнгөрөн, одоо зуны аагим өдрүүд эхлэх гэж байна.....
Оюутан боллоо, шинэ найзуудтай боллоо, нийгэмд арай өөр түвшин, статусын хүрээнд оролцох боллоо гээд энэ нэг жилийн хугацаанд үнэхээр дэвшилттэй олон зүйл амьдралд тохиолоо...
Нэг л их "завгүй" хүн явсаар байтал, I курсийн эцсийн шалгалтууд аль хэдийн хаяанд ирэн, хаалга тогшиж байна. Энэ гайхалтай нэг жилийн хугацаанд сурсан бүх зүйлээ л одоо шалгуулна, Дараа жил II, тээд дараа нь III IV гэсээр дахиа л өөр орчинд орох цаг мөч удахгүй ирнэ.....
Энэ эрчээрээ цаашдаа яваад байна даа гэж....
"Амьдралын их далайруугаа шувууд нисэн одлоо"
Monday, May 18, 2009
Эйнштэйний хэлсэн хөгжилтэй 10 сургамж

Алберт Эйнштэйн нь багаасаа хэл ярианы бэрхшээлтэй хүүхэд байсан боловч бага сургуульдаа хамгийн шилдэг сурагч байжээ. Огт хэлд орж өгөхүй байсан тэрээр нэг оройн хоолон дээр "Энэ шөл чинь хэтэрхий халуун байна!" гэж орилжээ. Эцэг эх нь чи яагаад урьд нь үг хэлдэггүй байв гэхэд "Яагаад гэвэл урьд нь бүх юм хэвийн байсан!" гэж хэлсэн тухай шог яриа байдаг. Тэгвэл одоо харин түүний хөгжилтэйгээр хэлсэн 10 сургамжийг хүргэе.
1. Чи гараа халуун ширмэн дээр тавиад нэг vзээрэй, тэгхэд бараг цаг болсон юм шиг санагдах болно. Харин сайхан бvсгvйн хажууд цаг суугаад vзээрэй, тэгхэд ганцхан минут болсон мэт санагдана. Энэ чинь л харьцангуйн онол юм шvv дээ.
2. Ер нь хоёрхон зvйл л хэмжээлшгvй хязгааргvй билээ. Орчлон ертєнц болон хvн тєрєлхтєний тэнэг мунхаг байдал. Гэхдээ би орчлон ертєнцийн тухайд эргэлзэж байна.
3. Бvтээлч сэтгэлгээний нууц нь гэвэл єєрийн олсон мэдээллийн уурхайг хэрхэн бусдаас нууж сурхад оршино.
4. Дэлхий дээрх ойлгоход хамгийн бэрх зvйл бол орлогийн татварийг ойлгож сурах юм.
5. Би огтхон ч ирээдvйн тухай боддоггvй. Учир нь удахгvй єєрєє ирнэ.
6. Надад єєр шинэ зvйл сурхад саад болдог ганц зvйл бол миний ємнє нь сурсан хуучин зvйлсvvд
7. Би бол маш гvн гvнзгий итгэгч бус шашинлаг хvн. Mагадгvй энэ нь ямар нэгэн шинэ шашин байж болох магад.
8. Хэрэв А дvн амьдралийн амжилт юм бол A тэнцvv x дээр нэмэх нь y нэмэх нь z. Ажил бол x; y бол vйлс; харин z бол амаа хамхих юм.
9. Би юу ч мэдэхгvй, надад юу ч хамаагvй, тэгсэн ч энэ нь ямар ч єєрчлєлтєнд хvргэхгvй!
10. Эхлээд чи тоглоомынхаа дvрмийг сайн мэдэх хэрэгтэй. Харин дараа нь чи бусад хvмvvсээс хамаагvй илvv сайн тоглох хэрэгтэй.
Sunday, May 17, 2009
Сайн үйлс........
Надтай адил үүнийг төдийлөн тоогоогүй өнгөрөөсөн хүмүүс байгаа байх гэж бодон, энэхүү нэвтрүүлгийг хүргэж байна. Үүнийг ззавал үзээрэй.
Хүмүүсээ амьддаа бие биенээ хайрлая
Сургууль дээрээ очоод заавал Билгүүн хүүд хандив өргөх болно. Заавал!!!
Та ч гэсэн хандив өргөөрэй!!!
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг www.sainuils.mn-с
"Нар дахиад.бас дахиад мандана"
Thursday, May 14, 2009
Чөлөөт цаг

Өнөөдөр социологийн хичээлийн семинар дээр чөлөөт цаг ба оюутан сэдэвт илтгэл тавихаар манай багт таарав. Манай багийнхан ч овоо чадлынхаа хэрээр бэлтгэн, нэг гишүүн маань гарч ярин бүтэн оноогоо авч чадав аа.
Орой болов оо, Ингээд дээрхээс ургуулан бодоод байхад би чөлөөт цагаа хэр зөв зохистой өнгөрөөж, хичээл хийх цаг, амрах цагийн хувиараа хэр зөв зохицуулж байгаан болоо гэж бодов. Бодоод байтал үнэхээр хэрэг алга.....
Орой гэртээ сургууль дээрээ байж байж 6 цагийн үед ирнэ. Ингээд нэг хоол цай идэж учихаад 8 цагийн үед хичээлээ давтах санаатай компьютерийн ард сууна. (Уул нь ширээний ард суух ёстой байтал....) Ингээд болсон болоогүй цагийн гарз, ажлын садаа болсон мессенжер, hi5 гэх мэт зүйлрүү орсоор байтал хайран цаг минь урссаар............
Ингээл орой 10 өнгөрөх үед сая нэг хичээлээ хийх ёстойгоо санах үе ч гарна. Одоо би 1р курс хийх юм бага байна. Энэ үе дээрээ ингэж байж байгаа боловч, дараа дараа жилээс улам их хийх юм гарч ирнэ. Тэр үед энэ байтлаа засахгүй бол юун сургуулиа төгсөх дээрээ тулж магад....
Иймээс одооноос чөлөөт цагаа зөв хувиарлаж, ажил амралтын цагийн ялгааг зөв гаргаж сурдаг хэрэг ээ!!!
Friday, May 8, 2009
СЭЗДС-ийн оюутан .........
Намайг .... гэдэг
Би тийм ч сайн ярьж чаддаггүй
Гэхдээ би хэдэн 100-аараа чихцэлдэн суудаг МУИС-ийн эдийн засагт сурдаггүй
30, 30-аараа нэг групп болон хичээллэдэг 85 жилийн түүхтэй СЭЗДС-т сурдаг
Сургуулиа би дэлхийн номер 1 сургууль болно гэдэгт итгэдэг
Миний сургууль тэнгэр баганадсан өндөр барилгатай ёс суртахуунлаг оюутан бэлтгэдэг
Алдагдсан боломжийн зардал хамгийн бага байхаар багш нараа би сонгодог
Тооны машинаар хань хийдэг ня-бо
Ярих чадвараар ажлаа явуулдаг бизнесийн удирдлага
Зээл, хадгаламжийн хүүний зөрөөнөөс ашиг олдог банкны ангийн оюутан би бишээ
Би эрсдлийг тооцож, ирээдүйг төлөвлөхдөө байнгын таамаг дэвшүүлж, бодит байдлаас тасардаг бизнесийн эдийн засгийн ангийн оюутан
Би эдийн засгийн талаар тийм сайн мэдэхгүй ч гэсэн
Эрэлт, нийлүүлэлтйн талаар найзууддаа торолгүй тайлбар өгч чадна
Адам Смит, Жон Мейнард Кейнсийн тухай би зөвхөн номноос л уншсан
Гэхдээ би тэднийг эдийн засгийг үндэслэгчид гэдэгт итгэдэг
Эдийн засаг минь хямралаас гарна гэж сүүгээ өргөдөг ижийтэй хүн би
Ижий минь надаар, бас энэ сургуульд сурж байгаагаар минь бахархдаг
Урт хугацааны эдийн засгийг дэмжиж, уудам эх орноо хөгжүүлэхийг би зорьдог
Тэднийг энд байсныг хүмүүс мэднэ, Монголын шилдэг санхүүчид
Тэднийг энд байгааг хүмүүс мэддэг, Бид санхүүгийн оюутнууд
Тэднийг энд байхыг хүмүүс мэдэрдэг, Тэд монголын ирээдүй
Баярлалаа.....
Tuesday, May 5, 2009
Үгийн сүлжээ хийгч - Crosswords Forge
Монгол хэлээр үгнүүдээ бичиж болдог болохоор бүүр илүү давуу талтай шүү!!!
javascript:void(0)
Sunday, May 3, 2009
Банк санхүүгийн үг хэллэгүүдйин тайлбар толь

Санхүүгийн англи үг хэллэгийг монголоор хөрвүүлсэн ном хэвлэл ховор байгаа юм шиг санагдсан.. Байхгүй зүйл байхгүй гэгддэг интернэтэд хүртэл маш ховор байдаг юм билээ. Иймээс энэхүү бяцхан тайлбар толийг та бүхэнд хүргэж байна. Нэг найзынхаа бүтээлийг ийнхүү тавьж буй тул зохиогчийн эрхийг хүндэтгэсэн нь дээр болов уу. СЭЗДС-ийн 1р курсын оюутан Б.Чунаг энэхүү тайлбар толийг бүтээсэн болно. Найзынхаа дараа дараагийн уран бүтээлд нь амжилт хүсье. Өшөө найз нартаа хэрэгтэй олон зүйл гаргаарай гэж хүсье даа.
Жич: Баг зэргийн хошигнол орсон болон хэхэ.
Microsoft Office Excel 2007-ийн хичээл
Saturday, May 2, 2009
Луйврын хот киноны OST
Thursday, April 2, 2009
Saturday, March 28, 2009
ТҮК
Халуунд халж, хүйтэнд хөрж бидний нийслэл болсон Улаанбаатарын минь төлөө ингэж ажиллаж буй тэдгээр хүмүүсийнхээ хөдөлмөр, урмыг бодож иргэд минь ээ хогоо хогын саванд хийж хэвшэцгээе!
Thursday, March 26, 2009
First :)
Эвтэй байхдаа хүчтэй шүү бид :)
